آیا خوردن مکمل کراتین منوهیدرات باعث ریزش مو می شود؟
در حال حاضر، یک کارآزمایی 6 ماهه برای ارائۀ نتایج دقیق تر در این باره (تأثیر کراتین بر ریزش مو) در حال انجام است. به محض انتشار آن مقاله، اطلاعات این صفحه را مجدداً به روز می نماییم.
چرا برخی افراد می گویند کراتین باعث ریزش مو می شود؟
تا کنون هیچ مطالعه ای به طور مستقیم نشان نداده است که کراتین باعث ریزش مو می شود. پس علت اینکه خیلی از افراد کراتین را عامل ریزش مو می دانند، چیست. ریشۀ همۀ این تفکرات، مطالعه است که در سال 2009 و در افریقای جنوبی انجام شده است. این مطالعه تحت عنوان زیر به چاپ رسیده است:
همان طور که از نام مقاله پیداست، این مطالعه نشان نداده است که کراتین می تواند باعث ریزش مو شود. اما نشان داده است که می تواند باعث افزایش دی-هیدروتستوسترون (DHT) شود. DHT عاملی است مشتق از تستوسترون. همواره بخشی از تستوسترون آزاد موجود در بدن توسط آنزیم 5-آلفا-ردوکتاز به DHT تبدیل می شود (شکل زیر). DHT زیاد می تواند باعث ریزش مو و به ویژه در افرادی شود که ژنتیک آن را دارند. بنابراین، افرادی که ریزش موی ناشی از مصرف مکمل کراتین را به این مقاله استناد می دهند، می گویند از آنجایی که کراتین باعث افزایش DHT می شود، باعث ریزش مو نیز می شود.
اما آیا این تصوّر درستی از نتایج این مقاله است؟!
برای جواب به این سؤال باید کمی دقیق تر به بررسی نتایج این مطالعه بپردازیم.
در این مطالعه، 20 بازیکن راگبی در افریقای جنوبی و با استفاده از پروتکل بارگیری کراتین، مورد مطاله قرار گرفته اند. در این پروتکل، افراد گروه مصرف کراتین، در هفتۀ اول روزانه 25 گرم کراتین و در هفتۀ دوم و سوم، روزانه 5 گرم کراتین مصرف کرده اند. در انتهای هفتۀ اول و سوم، از آزمودنی ها آزمایش خون گرفته شد تا مقادیر تستوسترون ،DHT و نسبت DHT به تستوسترون آنها مشخص شود. در نهایت معلوم شد میزان تستوسترون آنها در انتهای هفتۀ اول و سوم، تغییری نکرده است. اما میزان DHT آنها در انتهای هفتۀ اول و هفتۀ سوم به شکل بارزی افزایش یافته است (به ترتیب، 56 درصد و 40 درصد). همچنین، نسبت DHT به تستوسترون نیز در انتهای هفتۀ اول و سوم به شکل بارزی افزایش یافت (به ترتیب، 36 درصد و 22 درصد) (شکل زیر).
با استناد به این نتایج، پژوهشگرانِ این مطالعه یادآور شده اند شاید کراتین بتواند میزان تبدیل تستوسترون به DHT را در بدن افزایش دهد، اما صحبتی از ریزش مو به میان نیاورده اند، چرا که این مطالعه اصلاً برای تعیین ریزش مو طراحی نشده بود و فقط برای تعیین یکی از راهکارهای بالقوۀ هایپرتروفی عضلانی ناشی از مصرف مکمل کراتین، این مطالعه را انجام داده بودند.
توجه داشته باشید، چیزی که اغلب افراد سطحی نگر از آن غافل می شوند، آن است که با اینکه در این مطالعه، میزان DHT افراد با مصرف کراتین افزایش یافته است، اما این میزان باز هم در محدودۀ طبیعی (0.47 تا 2/65) است و حتی به محدودۀ فوقانی DHT طبیعی، نزدیک هم نشده است (شکل روبرو نتایج مطالعه ای را نشان می دهد که افراد سطحی نگر از آن به عنوان عاملی برای ریزش موی ناشی از مصرف مکمل کراتین یاد می کنند). بنابراین، این تصور که کراتین با افزایش DHT می تواند منجر به ریزش مو شود، تا حدود زیادی بی پایه و اساس است. باید دانست که هر افزایشی به معنای خروج از مقادیر طبیعی نیست.
نتیجه گیری نهایی
در حال حاضر نمی توان گفت کراتین باعث ریزش مو می شود. زیرا همان علمی که کراتین را ساخته و راه مصرف آن را نشان داده، هنوز این موضوع را تأیید نکرده است. اما، اگر نگران این موضوع هستید و این موضوع تبدیل به یک کابوس برای شما شده است، توصیه می کنیم تا اندکی صبر کنید. در سال 2022 همه چیز مشخص تر می شود. مقاله ای قصد دارد در سال جاری (2021)، تأثیر 6 ماه خوردن مکمل کراتین (روزانه 5 گرم) را بر مقادیر هورمون های آندروژنی و مو بررسی کند. بله، این بار این مقاله قصد دارد تا مستقیماً مو را مورد ارزیابی قرار دهد و این ادعا که کراتین باعث افزایش DHT و ریزش مو می شود را راستی آزمایی کند. این مطالعه در فوریۀ 20222 به اتمام می رسد و می توان با استفاده از نتایج آن، بینش بیشتری نسبت به این موضوع به دست آورد.
در ک گفتیم که مصرف کراتین نمی تواند باعث ریزش مو شود، زیرا مقادیر DHT را به قدری زیاد نمی کند که مشکل آفرین باشد. اما، اگر استعداد ژنتیکی ریزش مو را دارید و همچنین به شدت نگران ریزش موی خود هستید و در ذهنتان باز هم کراتین را عاملی برای ریزش مو می دانید (به خود تلقین می کنید)، و علاوه بر آن، می خواهید به هر قیمتی که شده کراتین مصرف کنید، دو توصیۀ مهم می تواند به شما کمک کند:
1. کراتین را بارگیری نکنید
همان طور که در این مقاله دیدیم، بارگیری کراتین شاید بتواند میزان DHT را کمی بیشتر از 5 گرم در روز بالا ببرد. بنابراین، بهتر است کراتین را بارگیری نکنید.
2. آزمایش DHT بدهید
قبل از خوردن مکمل کراتین، آزمایش DHT بدهید. یک هفته کراتین را مصرف کنید (روزانه 5 گرم). سپس دوباره آزمایش خون بدهید. اگر DHT شما زیادتر از حد طبیعی شده بود. کراتین را مصرف نکنید.
آیا کراتین در زنان باعث ریزش مو می شود؟
همان طور که بارها گفتیم، هیچ مقاله ای ریزش موی ناشی از مصرف مکمل کراتین را نشان نداده است. اما یک مطالعه نشان داده بود که کراتین می تواند DHT را زیاد کند، هرچند گفتیم که این میزان افزایش DHT همچنان در حد طبیعی بوده و نمی تواند مشکل آفرین باشد. اما در زنان، این موضوع اصلاً جای نگرانی و بحث ندارد، زیرا میزان هورمون تستوسترون و DHT زنان بسیار ناچیز است. ریزش مو در زنان به دلایلی غیر از DHT رخ می دهد که کمتر از مردان شناخته شده است.