راهنمای علمی مکملها
راهنماهای کاربردی برای انتخاب آگاهانه مکمل بر اساس هدف، شرایط و شواهد علمی.
جستوجو در این صفحه
راهنماهای کاربردی برای انتخاب آگاهانه مکمل بر اساس هدف، شرایط و شواهد علمی.
در این مطلب
این راهنما یک سند سلامت عمومی برای بزرگسالان ۱۸ ساله و بالاتر است و صرفا هدف آموزشی دارد. مطالب آن توصیه پزشکی محسوب نمیشود. پیش از شروع هر برنامه مرتبط با ورزش، تغذیه یا مصرف مکمل، یا در صورت داشتن هرگونه پرسش درباره سلامت خود، با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کنید.
این راهنما بر پایه مطالعات علمی تهیه شده است، اما نتایج در افراد مختلف متفاوت خواهد بود. اگر فعالیتی انجام دهید یا محصولی را که در این راهنما نام برده شده مصرف کنید، این کار را با اختیار خود انجام میدهید و آگاهانه خطرهای آن را میپذیرید. اگرچه تداخلهای مهم شناختهشده را ذکر میکنیم، هر مکمل ممکن است با مکملهای دیگر، غذاها، داروها یا برخی وضعیتهای پزشکی تداخل داشته باشد.
آقای بدنساز مسئولیتی در قبال اقداماتی که پس از مطالعه این مطالب انجام میشوند یا مصرف نادرست مکملها نمیپذیرد. حتی با مصرف دوز صحیح نیز نمیتوان تضمین کرد که عوارض پیشبینینشده رخ ندهند. هیچ آزمایش، محصول، روش، دیدگاه یا اطلاعات مشخصی که در منبع اصلی آمده، از سوی آقای بدنساز تایید یا توصیه نمیشود و اتکا به این اطلاعات کاملا بر عهده خواننده است.
تیم آقای بدنساز از تابستان سال ۱۴۰۰ پژوهشهای تغذیه و مکملها را منتشر میکند. این راهنما دو هدف دارد: کمک به انتخاب مکمل مناسب بر اساس شواهد علمی و کمک به ترکیب مکملها بهشکلی همافزا. در این راستا، مکملها را با توجه به شواهد علمی موجود، به چهار دستهی زیر دستهبندی کردهایم.
مکملهای اصلی: پشتوانه پژوهشی کافی، اثرهای قابل اتکا و نگرانیهای ایمنی شناختهشده اندکی دارند.
مکملهای ثانویه: دستکم در یکی از سه زمینه قدرت شواهد، اندازه اثر یا ایمنی محدودیت دارند. ممکن است شواهد زیادی داشته باشند اما اثرشان کوچک باشد، یا اثر بزرگی نشان دهند ولی شواهد هنوز کافی نباشد. گاهی نیز نگرانی ایمنی مهمی دارند. این گزینهها برای همه مناسب نیستند.
مکملهای امیدوارکننده: هنوز شواهد کافی برای اطمینان از اثر ندارند، اما یافتههای اولیه مثبتاند. ممکن است موثر باشند یا فقط هزینه اضافی ایجاد کنند؛ پیش از افزودن آنها به برنامه باید با احتیاط تصمیم گرفت.
شواهد کافی حتی برای برآورد قابل اتکای اثربخشی ندارند و در حال حاضر گزینه مناسبی برای برنامه مکمل نیستند.
برای بسیاری از ورزشکاران، سه هدف اصلی عبارتاند از عملکرد بهتر، عضله بیشتر و چربی کمتر. بااینحال، این هدفها همیشه همزمان و به یک اندازه قابل دستیابی نیستند. کاهش چربی به رژیم کمکالری نیاز دارد، درحالیکه عضلهسازی و بهبود عملکرد معمولاً با دریافت انرژی کافی آسانتر است.(۱)
تمرین مقاومتی عامل اصلی رشد عضله است و هیچ مکملی جای آن را نمیگیرد. بااینحال، بعضی مکملها میتوانند کیفیت تمرین، توان انجام کار، ریکاوری یا سازگاری عضلانی را بهتر کنند. نوع عضله موردنیاز نیز به رشته ورزشی بستگی دارد؛ نیاز یک دونده استقامت با وزنهبردار یا ورزشکار رشتههای سرعتی یکسان نیست و نسبت تارهای کندانقباض و تندانقباض، شیوه تمرین و تغذیه مناسب را تغییر میدهد.
ترکیب مکمل، مجموعهای از مکملهاست که برای یک هدف مشخص کنار هم استفاده میشوند. پیش از افزودن هر گزینه، مطمئن شوید رژیم غذایی، خواب و برنامه تمرینی شما مناسب است. کیفیت محصول، خلوص ماده مؤثر و آزمون شخص ثالث نیز اهمیت دارد.
برای عضلهسازی یک «ترکیب پایه» واحد وجود ندارد، زیرا رشته ورزشی، مدت تمرین، شدت فعالیت، رژیم و هدف افراد متفاوت است. گزینههای زیر نمونههایی برای شرایط رایجاند.
پروتئین: مجموع دریافت روزانه را معمولاً در محدوده ۱٫۶ تا ۲٫۴ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن تنظیم کنید. ورزشکاران استقامتی میتوانند از بخش پایینتر این محدوده شروع کنند. هنگام کاهش وزن، مقادیر بالاتر ممکن است به حفظ توده بدون چربی کمک کنند؛ مصرف تا ۳٫۳ گرم بهازای هر کیلوگرم پیشنهاد شده است، اما شواهد این مقدار محدودتر است.
مکملهای اصلی پشتوانه پژوهشی کافی دارند، اثر آنها در شرایط بررسیشده قابل اتکا و ارزشمند است و نگرانیهای ایمنی شناختهشده اندکی دارند.
بتاآلانین یک اسیدآمینه غیرضروری است که به دلیل نقش آن در ساخت کارنوزین بهعنوان کمکارگوژنیک مورد توجه قرار گرفته است. کارنوزین دیپپتیدی متشکل از الهیستیدین و بتاآلانین است، در عضله اسکلتی فراوان است و عمدتاً بهعنوان بافر داخلسلولی عمل میکند.
مکملهای ثانویه دستکم در یکی از سه زمینه قدرت شواهد، اندازه اثر یا ایمنی محدودیت دارند. ممکن است شواهد زیادی داشته باشند اما اثرشان کوچک باشد، یا اثر بزرگی نشان دهند ولی شواهد هنوز کافی نباشد. گاهی نیز نگرانی ایمنی مهمی دارند. این گزینهها برای همه مناسب نیستند.
مکملهای امیدوارکننده هنوز شواهد کافی برای اطمینان از اثر ندارند، اما یافتههای اولیه مثبتاند. ممکن است مؤثر باشند یا فقط هزینه اضافی ایجاد کنند؛ پیش از افزودن آنها به برنامه باید با احتیاط تصمیم گرفت.
مکملهای اثباتنشده شواهد کافی حتی برای برآورد قابل اتکای اثربخشی ندارند و در حال حاضر گزینه مناسبی برای برنامه مکمل نیستند.
مکملهای توصیهنشده بالقوه خطرناک یا بیاثرند. آنها را به ترکیب خود اضافه نکنید؛ در بهترین حالت اتلاف هزینه و در بدترین حالت زیانآور خواهند بود.
این راهنما بر مکملهایی تمرکز دارد که برای عضلهسازی یا عملکرد ورزشی مطرح شدهاند. نبودن یک مکمل لزوماً به معنی بیاثر یا خطرناکبودن آن نیست؛ ممکن است داده کافی برای ارزیابی وجود نداشته باشد.
بخش «روش مصرف» کراتین، کافئین، نیتراتها، آشواگاندا و تائورین بهطور گسترده بازنویسی و تکمیل شد.
پژوهش و نگارش: Adel Moussa، Mike Murray و Antonis Damianou ویرایش: Molly بازبینی: Wyatt و Molly
مکملهای توصیهنشده: بالقوه خطرناک یا بیاثرند. در بهترین حالت اتلاف هزینه و در بدترین حالت زیانآور خواهند بود.
سپس به بخش پرسشهای متداول میرسیم؛ بخشی که در آن به پرسشهای رایجی میپردازیم که ممکن است هنگام انتخاب و ترکیب مکملها برایتان پیش بیاید. با استفاده از تمام این اطلاعات، باید بتوانید ترکیب مکملی را که بیشترین تناسب را با هدف شما دارد، شناسایی و آماده کنید.
آهسته و پیوسته پیش بروید: عضلهسازی فرایندی زمانبر است. در پژوهشها، زنان طی ۱۲ هفته حدود ۱٫۲ کیلوگرم(۲) و مردان طی ۱۰ هفته مقادیر مشابهی عضله ساختهاند.(۳) سرعت بیشتر افزایش وزن معمولاً با افزایش چربی بیشتری همراه است.
با رسیدن به توقف پیشرفت، برنامه را رها نکنید: توقف موقت رشد طبیعی است. ترس از افزایش کالری، خستگی تجمعی یا اجرای طولانی یک برنامه بدون دوره سبکتر میتواند پیشرفت را محدود کند. در دوره حفظ عضله میتوان حجم تمرین را تا حدود دوسوم کاهش داد و همچنان بخش زیادی از سازگاریها را نگه داشت.(۴) یک دوره کاهش فشار نیز ممکن است حساسیت عضله به تمرین را دوباره افزایش دهد.(۵)
تمرین هوازی را متعادل کنید: تمرین هوازی برای سلامت و آمادگی عمومی مفید است، اما حجم زیاد آن، بهویژه اگر با تمرین مقاومتی و ریکاوری هماهنگ نباشد، ممکن است با رشد قدرت و عضله تداخل ایجاد کند.(۸)
کالری کافی دریافت کنید: برای بیشتر افراد، مازاد روزانه چندصد کیلوکالری نسبت به کالری نگهدارنده نقطه شروع مناسبی است.(۹) مازاد بسیار زیاد لزوماً عضله بیشتری نمیسازد و احتمال افزایش چربی را بالا میبرد.
وعدهها را منطقی توزیع کنید: سه تا چهار وعده غذایی در روز برای بسیاری از افراد مناسب است. سنتز پروتئین عضله پس از غذا افزایش مییابد، اما با وجود باقیماندن اسیدهای آمینه در خون، پس از حدود سه ساعت نسبت به تحریک مداوم حساسیت کمتری نشان میدهد.(۱۱) از طرف دیگر، هضم یک وعده کامل ممکن است پنج ساعت یا بیشتر طول بکشد؛ بنابراین خوردن مداوم ضروری نیست.
پروتئین کافی بخورید: پروتئین، مواد اولیه ترمیم و ساخت بافت عضله را فراهم میکند. مقدار مناسب به وزن بدن، حجم تمرین، انرژی دریافتی و هدف فرد بستگی دارد.
چربی را بیش از حد محدود نکنید: بهتر است چربی غذایی کمتر از حدود ۱۵٪ انرژی روزانه نباشد. رژیمهای بسیار کمچرب ممکن است بر هورمونهای جنسی، از جمله تستوسترون، اثر منفی بگذارند.(۱۴)
کربوهیدرات را متناسب با فعالیت تنظیم کنید: کربوهیدرات سوخت اصلی بسیاری از تمرینهای پرفشار است. بعضی پژوهشهای رژیم کتوژنیک حفظ یا افزایش عضله را گزارش کردهاند، اما کاهش کربوهیدرات میتواند کیفیت تمرین و توان انجام حجم بالا را در برخی افراد محدود کند.(۱۵)(۱۶)
غذاهای سرشار از ریزمغذی را در اولویت بگذارید: یک رژیم متنوع، کمبودهای تغذیهای را کاهش میدهد. بسیاری از ترکیبات مؤثر مکملی ابتدا از غذاها شناسایی شدهاند؛ بنابراین مکمل باید تکمیلکننده رژیم باشد، نه جایگزین آن.
تمرین مقاومتی فقط برای ظاهر یا عملکرد نیست و با کاهش خطر بسیاری از بیماریهای مزمن نیز ارتباط دارد. هدف این راهنما کمک به انتخاب مکملهایی است که در کنار برنامه تمرین و تغذیه مناسب، بیشترین پشتوانه علمی را دارند.
نویسنده: Kamal Patel
کربوهیدرات: مقدار آن را بر اساس حجم و شدت تمرین تنظیم کنید. جلسات طولانی یا پرحجم معمولاً به کربوهیدرات بیشتری نیاز دارند.
کراتین: برای بارگیری، روزانه ۲۰ گرم را در چهار وعده ۵ گرمی به مدت ۵ تا ۷ روز مصرف کنید و سپس به روزانه ۳ تا ۵ گرم برسید. بارگیری الزامی نیست و میتوان از ابتدا روزانه ۳ تا ۵ گرم مصرف کرد؛ در این حالت اشباع ذخایر عضله آهستهتر رخ میدهد.
کافئین: حدود ۳ تا ۶ میلیگرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن، تقریباً یک ساعت پیش از تمرین. اگر کافئین باعث بیقراری میشود، مصرف حدود ۲۵۰ میلیگرم التیانین همراه آن ممکن است مفید باشد. از مقدار کمتر شروع کنید و اثر آن بر خواب را در نظر بگیرید.
نیترات: حدود ۵٫۱ تا ۲۵ میلیمول، معادل ۳۷۸٫۲ تا ۱۵۵۰ میلیگرم، ۲ تا ۳٫۵ ساعت پیش از تمرین.
پروتئین: حدود ۱٫۸ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز نقطه شروع مناسبی است. دریافت حدود ۰٫۴ گرم بهازای هر کیلوگرم در وعده نزدیک تمرین نیز میتواند مفید باشد.
کربوهیدرات: پیش، حین و پس از تمرین طولانی، متناسب با مدت و شدت فعالیت مصرف شود.
کافئین: حدود ۳ تا ۶ میلیگرم بهازای هر کیلوگرم، تقریباً یک ساعت پیش از فعالیت.
نیترات: حدود ۵٫۱ تا ۲۵ میلیمول، ۲ تا ۳٫۵ ساعت پیش از فعالیت.
بتاآلانین: روزانه ۳٫۲ تا ۶٫۴ گرم، تقسیمشده به دوزهای ۰٫۸ تا ۱٫۶ گرمی هر ۳ تا ۴ ساعت، برای ۴ تا ۲۴ هفته.(۱۸) ممکن است برخی افراد برای رسیدن به اشباع بیشتر به دوره طولانیتر نیاز داشته باشند.
سدیم بیکربنات: میتواند در فعالیتهای پرفشار و نسبتاً کوتاه مفید باشد، اما ناراحتی گوارشی شایع است؛ ابتدا تحمل فردی را با مقدار کمتر آزمایش کنید.
اگر ناشتا تمرین میکنید، مصرف ۲۰ تا ۴۰ گرم پروتئین طی دو ساعت پس از تمرین منطقی است. افرادی که ذخایر کراتین عضله بالاتری دارند ممکن است به مقدار بارگیری بیشتری نیاز داشته باشند و گاهی ۱۰ گرم در روز استفاده میشود. سیترولین را میتوان در مقدار ۶ گرم یا سیترولین مالات را در مقدار ۱۰ گرم پیش از تمرین بررسی کرد. مصرف همزمان ۲۰۰ میلیگرم اناستیلسیستئین ممکن است در برخی شرایط اثر همافزا داشته باشد، اما شواهد و کاربرد آن به اندازه گزینههای اصلی قطعی نیست.
نام دستهها تغییر کرده است: «هسته اصلی» به «مکملهای اصلی»، «اصلی» به «مکملهای ثانویه» و «ثانویه» به «مکملهای امیدوارکننده» تبدیل شده است.
سیترولین، آلبالوی ترش، آلفا-GPC، کپسایسین، بتائین، کولین، ماکا، رودیولا، آرژینین، شنبلیله، جینسینگ پاناکس، اسید فسفاتیدیک و تریبولوس به راهنما افزوده شدند.
بتاآلانین و کافئین از دسته ثانویه به اصلی ارتقا یافتند. BCAA و سدیم بیکربنات از امیدوارکننده به ثانویه ارتقا یافتند. HMB از امیدوارکننده به اثباتنشده تنزل یافت.
دستههای کلی «افزایندههای نیتریکاکسید»، «کولینرژیکها»، «افزایندههای تستوسترون» و «آداپتوژنها» حذف شدند و بهجای آنها مکملهای منفرد بررسی شدند.
در تمرین شدید، آزادسازی پروتون یا یون هیدروژن افزایش مییابد؛ در نتیجه pH کاهش پیدا میکند، خستگی عضله بیشتر میشود و عملکرد افت میکند. کارنوزین یکی از دفاعهای فوری در برابر تجمع پروتون در عضله درحالانقباض است. بنابراین افزایش کارنوزین عضله ممکن است خستگی را به تأخیر بیندازد و عملکرد را بهتر کند. کارنوزین همچنین ممکن است با تنظیم جابهجایی کلسیم، خنثیکردن رادیکالهای آزاد و سمزدایی آلدهیدهای واکنشپذیر، تحمل تمرین را افزایش دهد.(۱۹)
این پرسش مطرح میشود که چرا خود کارنوزین مصرف نشود. آنزیم کارنوزیناز که کارنوزین را تجزیه میکند در خون، کبد و کلیهها وجود دارد، اما در عضله اسکلتی وجود ندارد.(۲۰) در نتیجه، بیشتر کارنوزین خوراکی پیش از رسیدن به عضله بهسرعت تجزیه میشود و راه مؤثری برای افزایش کارنوزین عضله نیست.
در مقابل، بتاآلانین عامل محدودکننده سرعت ساخت درونزاد کارنوزین در عضله شناخته میشود و مصرف مزمن آن در جمعیتهای مختلف محتوای کارنوزین عضله را بهطور معناداری افزایش داده است.(۲۱)
مجموعه بزرگی از شواهد نشان میدهد بتاآلانین اثر کوچکی بر ظرفیت و عملکرد فعالیتهایی با مدت ۳۰ ثانیه تا ۱۰ دقیقه دارد. اثر آن بر ظرفیت تمرین، مانند زمان تا خستگی، معمولاً بیشتر از عملکرد رکوردی، مانند تایمتریال، است.(۲۲)
اثر بتاآلانین در تمرین پیوسته و تناوبی و در افراد تمرینکرده و تمریننکرده مشابه است، هرچند در افراد تمرینکرده اندکی کوچکتر گزارش شده است.(۲۲) چند پژوهش بهبود عملکرد در سطح دوم آزمون Yo-Yo، که برای سنجش فعالیت تناوبی پرفشار استفاده میشود،(۲۳) و آزمون ارگومتر پاروزنی ۲۰۰۰ متر را گزارش کردهاند.(۲۴)
بر پایه این یافتهها، استفاده از بتاآلانین در تمرین مقاومتی منطقی به نظر میرسد. تجمع لاکتات و یون هیدروژن و افت pH میتواند خستگی موضعی ایجاد کند. در نظریه، بتاآلانین میتواند خستگی را به تأخیر بیندازد، تعداد تکرارها را افزایش دهد و سازگاری عضلانی را تقویت کند.
با وجود این منطق، پژوهشهای تمرین مقاومتی کم و نتایج متناقضاند. در بازیکنان فوتبال دانشگاهی، افزایش غیرمعناداری در حجم کل اسکوات و پرس سینه طی سه جلسه تمرین در سه هفته مشاهده شد.(۲۵) در بازیکنان راگبی دانشگاهی، بتاآلانین بر مجموع تکرارهای پنج ست پرس سینه و اسکوات با ۷۰٪ یک تکرار بیشینه تا ناتوانی و دو دقیقه استراحت اثری نداشت.(۲۶) در مردان تمرینکرده قدرتی نیز مجموع تکرارهای هشت ست پرس سینه و پرس پا با ۷۰٪ یک تکرار بیشینه تغییر نکرد.(۲۷)
در یک کارآزمایی چهار هفتهای روی مردان تمرینکرده، هر گروه عضلانی دو بار در هفته تمرین داده شد و حرکات در سه ست ۱۰ تکراری تا ناتوانی، با ۶۰ ثانیه استراحت بین ستها و ۱۲۰ ثانیه بین حرکات اجرا شدند. بتاآلانین در مقایسه با دارونما حجم کل تمرین را افزایش و تلاش ادراکشده را کاهش داد.(۲۸)
در زنان جوان تمریننکرده، تعداد تکرارهای پرس پا با ۶۵٪ یک تکرار بیشینه افزایش یافت، اما پرس سینه تغییری نکرد.(۲۹) در دانشجویان علوم ورزشی ویتنام، عملکرد یک ست پرتکرار ۲۰ تا ۴۰ تکراری جلو بازو با دارونما تفاوتی نداشت.(۳۰) در سالمندان با میانگین سنی ۶۶ تا ۷۰ سال نیز عملکرد آزمونهای ۲۰ تکراری پرس پا و پرس سینه بهتر نشد.(۳۱)
از نظر عملی، بتاآلانین برای رشتههایی مانند دو ۴۰۰ تا ۱۵۰۰ متر، دوچرخهسواری ۴ کیلومتر، شنای ۱۰۰ تا ۴۰۰ متر و بوکس قابلبررسی است.(۳۲)(۳۳) احتمالاً برای دو ۱۰۰ متر یا شنای ۲۵ متر سودی ندارد. شواهد موجود نیز استفاده از آن را برای تمرین مقاومتی با شدت متوسط تأیید نمیکنند.
برای اطلاعات بیشتر، بخش ایمنی بتاآلانین را ببینید.
توصیه رایج، روزانه ۳٫۲ تا ۶٫۴ گرم در دوزهای ۰٫۸ تا ۱٫۶ گرمی هر ۳ تا ۴ ساعت برای ۴ تا ۲۴ هفته است.(۱۸) تقسیم مقدار مصرف، احتمال پارستزی را کاهش میدهد؛ پارستزی احساس ناخوشایند گزگز، خارش یا سوزنسوزنشدن سطح پوست است.
افزایش کارنوزین عضله در مراحل ابتدایی مصرف سریعتر است، اما رسیدن به بیشترین مقدار معمولاً بیش از چهار هفته زمان میبرد.(۳۵) در یک پژوهش، میانگین زمان رسیدن به حداکثر کارنوزین ۱۷ هفته بود. در بعضی افراد تا پایان هفته ۲۴ همچنان افزایش ادامه داشت؛ یک نفر در هفته چهارم و چند نفر در هفته دوازدهم به حداکثر رسیدند. این تفاوتها مهماند، زیرا بعضی شواهد بهبود عملکرد را با میزان تغییر کارنوزین عضله مرتبط میدانند.(۳۵)(۳۶)
بر اساس یک تحلیل جدید، برنامه رایج ۶٫۴ گرم در روز برای چهار هفته ممکن است حتی به اشباع کارنوزین نزدیک نشود.(۳۷) پاسخ افراد بسیار متفاوت است و احتمالاً برای بیشینهکردن اثر ارگوژنیک به ۱۲ تا ۲۴ هفته یا بیشتر نیاز است. مصرف همزمان بتاآلانین و سدیم بیکربنات نیز ممکن است نسبت به بتاآلانین تنها سود بیشتری داشته باشد.(۲۲)
کراتین یکی از پژوهششدهترین و مؤثرترین مکملها برای افزایش عملکرد فعالیت پرفشار و توده عضلانی است.(۳۸) این ترکیب بهطور طبیعی در گوشت و ماهی وجود دارد و در کبد، و به میزان کمتر در کلیه و پانکراس، از واکنشهای درگیرکننده آرژینین، گلیسین و متیونین ساخته میشود.(۳۹)
مصرف مکمل کراتین ذخایر کراتین بدن را افزایش میدهد. بیشتر این ذخایر به شکل فسفوکراتین یا PCr در عضله اسکلتی قرار دارند. هنگامی که آدنوزین تریفسفات یا ATP برای تأمین انرژی تمرین به آدنوزین دیفسفات یا ADP تجزیه میشود، PCr نیز شکسته میشود.(۴۰) فسفات غیرآلی حاصل به ADP داده میشود تا ATP دوباره ساخته شود. بنابراین ذخیره بیشتر کراتین، ظرفیت بازسازی ATP و عملکرد تمرینی را افزایش میدهد.
کراتین معمولاً عملکرد فعالیتهای با تلاش بیشینه و مدت کمتر از ۳۰ ثانیه را بهتر میکند و این اثر در تکرار چند نوبت فعالیت آشکارتر است. بهبود ۵٪ تا ۱۵٪ در توان و قدرت بیشینه، ظرفیت بیهوازی و کار انجامشده طی اسپرینتهای تکراری رایج است؛ بهبود یک اسپرینت منفرد معمولاً ۱٪ تا ۵٪ است.(۴۱) بیشتر پژوهشها بهبود کوچکی در پرش نیز گزارش کردهاند.(۴۱)
مجموعه بزرگی از شواهد نشان میدهد کراتین قدرت بالاتنه و پایینتنه را در فعالیتهای کمتر از سه دقیقه افزایش میدهد؛ از جمله بیشترین وزنه در اسکوات، پرس پا و پرس سینه و تعداد تکرارهای پرس سینه.(۵۲)(۵۳) این اثرها مستقل از سن، جنس و سابقه تمرین مشاهده شدهاند. در افراد بالای ۵۰ سال نیز کراتین افزایش قدرت پرس سینه و پرس پا را تقویت کرده است.(۵۴)
از آنجا که کراتین امکان انجام حجم تمرین بیشتری را فراهم میکند، معمولاً به افزایش توده عضلانی منجر میشود.(۵۵) ممکن است اثر مستقیمی نیز بر عضله اسکلتی داشته باشد.(۵۶)(۵۷)(۵۸) در یک پژوهش، افزایش تعداد سلولهای ماهوارهای و تراکم هستههای عضلانی با کراتین بیشتر از تمرین مقاومتی تنها بود.(۵۹)
کراتین معمولاً اثر مستقیم معناداری بر عملکرد استقامتی ندارد. فعالیتهای بیش از دو تا سه دقیقه عمدتاً برای بازسازی ATP به سیستم اکسیداتیو، نه سیستم ATP-PCr، متکیاند. بااینحال، ممکن است بهطور غیرمستقیم برای ورزشکار استقامتی مفید باشد. مصرف روزانه ۲۰ گرم کراتین در پنج روز پیش از نیمهآیرونمن، آیرونمن کامل یا مسابقه ۳۰ کیلومتر، افزایش سیتوکینهای التهابی مانند TNF-α و اینترلوکین ۱-β و شاخصهای آسیب عضله مانند کراتین کیناز و لاکتات دهیدروژناز را در ورزشکاران تمرینکرده کاهش داده است.(۶۰)(۶۱)(۶۲)
بارگیری کراتین با ۲۰ گرم در روز میتواند ساخت گلیکوژن را نیز افزایش دهد.(۶۳)(۶۴)(۶۵) در پژوهشی که پس از تخلیه گلیکوژن از کراتین و روزانه ۸ گرم کربوهیدرات بهازای هر کیلوگرم وزن بدن استفاده شد، بازسازی گلیکوژن در گروه کراتین ۸۲٪ بیشتر از دارونما بود.(۶۳) پرکردن ذخایر گلیکوژن برای ریکاوری و پیشگیری از تمرینزدگی در دورههای تمرین و رقابت سنگین اهمیت دارد.
فایده احتمالی دیگر به خاصیت اسمزی کراتین مربوط است؛ یعنی به حفظ آب کمک میکند. محیط گرم و مرطوب میتواند تنظیم دمای بدن و عملکرد ورزشکار استقامتی را مختل کند. در مجموع، شواهد نشان میدهد کراتین راهبرد مؤثری برای افزایش آبرسانی بدن است(۴۰) و ممکن است خطر گرفتگی عضله و بیماریهای ناشی از گرما را هنگام تمرین کاهش دهد.(۶۶)
برای اطلاعات بیشتر، بخش ایمنی کراتین را ببینید.
برای بارگیری، روزانه ۲۰ تا ۲۵ گرم را به چند وعده تقسیم و حدود ۵ تا ۷ روز مصرف کنید، سپس روزانه ۳ تا ۵ گرم ادامه دهید. بارگیری ضروری نیست؛ مصرف ثابت روزانه ۳ تا ۵ گرم نیز ذخایر عضله را افزایش میدهد، اما زمان بیشتری میبرد. کراتین مونوهیدرات رایجترین و پژوهششدهترین شکل است.
اگر اطلاعات مکمل موردنظر شما در این راهنما کم است یا جزئیات بیش از حد به نظر میرسد، بازخورد شما میتواند به بهبود راهنما کمک کند.
DRI یا دریافت مرجع غذایی، اصطلاحی کلی برای مجموعه مقادیر مرجع مواد مغذی است. RDA یا مقدار توصیهشده روزانه، نیاز تقریباً همه افراد سالم را پوشش میدهد. AI یا دریافت کافی زمانی استفاده میشود که شواهد برای تعیین RDA کافی نیست. UL یا بالاترین حد قابلتحمل، بیشترین دریافت روزانهای است که معمولاً انتظار نمیرود در جمعیت عمومی عارضه ایجاد کند.
جذب آهن با معده خالی معمولاً بیشتر است، اما ممکن است تهوع یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند. اگر تحمل آن دشوار است، مصرف همراه مقدار کمی غذا میتواند عملیتر باشد. برخی مواد غذایی و مکملها نیز جذب آهن را کاهش میدهند؛ زمانبندی باید با نظر متخصص تنظیم شود.
پروتکل تمرین، دوز، زمان مصرف، سابقه تمرین، رژیم غذایی، جنس، اندازه نمونه و آزمون عملکرد میان پژوهشها متفاوت است. تفاوتهای فیزیولوژیک زنان و مردان نیز ممکن است پاسخ به بعضی مکملها را تغییر دهد. بنابراین نتیجه یک مطالعه را نباید بدون توجه به روش و جمعیت آن به همه تعمیم داد.
تحمل اثرهای کافئین میان افراد متفاوت است و مصرف روزانه میتواند بخشی از اثر محرک آن را کاهش دهد. اگر اثر کافئین کم شده، حدود دو هفته قطع مصرف ممکن است حساسیت را تا حدی بازگرداند. پس از آن با ۵۰ تا ۲۰۰ میلیگرم شروع کنید. برای جبران تحمل، مقدار مصرف را پیوسته افزایش ندهید؛ دوز بیشتر میتواند خواب، اضطراب و ضربان قلب را بدتر کند.
شواهد درباره تداخل این دو قطعی نیست. نگرانی اصلی از پژوهشهایی آمده که مقدار بالای کافئین، حدود ۵ میلیگرم بهازای هر کیلوگرم، همزمان با دوره بارگیری کراتین مصرف شده است. برای احتیاط میتوان آنها را چند ساعت از هم جدا کرد یا بارگیری کراتین را حذف و روزانه ۳ تا ۵ گرم مصرف کرد.
التیانین ممکن است بیقراری و تنش ناشی از کافئین را کاهش دهد، بدون آنکه الزاماً هوشیاری را از بین ببرد. پاسخ فردی متفاوت است و این ترکیب نباید برای جبران مصرف بیش از حد کافئین استفاده شود.
چند گزارش موردی با دریافت بسیار زیاد، حدود ۳۶۰ میلیگرم ایزوفلاون در روز، نگرانی ایجاد کردهاند. بااینحال، یک فراتحلیل شامل ۱۵ کارآزمایی تصادفی با حدود ۶۰ تا ۲۴۰ میلیگرم ایزوفلاون یا ۱۰ تا ۷۰ گرم پروتئین سویا در روز، کاهش معناداری در تستوسترون گزارش نکرد. نوع فراوری، مانند شستوشو با الکل، میتواند مقدار ایزوفلاون را تغییر دهد و پاسخ افراد نیز متفاوت است.(۶۸۱)(۶۸۲)
این نگرانی تا حدی از افزایش دفع کلسیم ادرار آمده است، اما این افزایش میتواند ناشی از جذب بیشتر کلسیم از روده باشد، نه برداشت از استخوان.(۶۸۳)(۶۸۴)(۶۸۵) پروتئین همزمان مواد لازم برای رشد و بازسازی استخوان را فراهم میکند.(۶۸۶) بعضی تحلیلها ارتباط مثبت کوچکی با تراکم معدنی استخوان گزارش کردهاند.(۶۸۷) در مجموع، دریافت کافی پروتئین در افراد سالم معمولاً تعادل کلسیم را مختل نمیکند(۶۸۸) و از طریق افزایش IGF-1 نیز ممکن است برای استخوان مفید باشد.(۶۸۹)(۶۹۰) شواهد کلی اثر خنثی یا مفید را نشان میدهند.(۶۸۸)(۶۹۱)
BCAA شامل لوسین، ایزولوسین و والین است. لوسین یکی از محرکهای مهم سنتز پروتئین عضله است و HMB یکی از متابولیتهای آن است. مصرف این ترکیبات جای پروتئین کامل و اسیدهای آمینه ضروری را نمیگیرد. مزیت BCAA یا HMB برای فردی که پروتئین کافی دریافت میکند معمولاً محدودتر است.
کارنوزین از بتاآلانین و هیستیدین ساخته میشود. از نظر نظری افزایش ساخت کارنوزین میتواند بر ذخایر هیستیدین اثر بگذارد، اما در دوزهای رایج شواهد کافی برای ایجاد کمبود بالینی در افراد سالم وجود ندارد. رژیم متعادل معمولاً هیستیدین کافی فراهم میکند.
اناستیلسیستئین یا NAC پیشساز سیستئین و در نتیجه گلوتاتیون است. گلوتاتیون یکی از آنتیاکسیدانهای اصلی درونسلولی است. فراهمی زیستی و کاربرد مکمل خوراکی گلوتاتیون با NAC یکسان نیست و انتخاب آنها باید بر اساس هدف و شرایط فرد انجام شود.
چغندر از منابع شناختهشده نیترات است. سبزیهای برگسبز مانند اسفناج، روکولا و کاهو معمولاً نیترات بیشتری از بیشتر میوهها دارند. مقدار نیترات مواد غذایی با نوع گیاه، خاک، فصل و نگهداری تغییر میکند؛ بنابراین محاسبه دوز دقیق از روی یک وعده غذایی دشوار است.
روش رایج، روزانه ۲۰ تا ۲۵ گرم برای حدود هفت روز است که در چند وعده تقسیم میشود؛ سپس روزانه حدود ۵ گرم ادامه مییابد. بارگیری ضروری نیست و مصرف روزانه ۳ تا ۵ گرم نیز در چند هفته ذخایر عضله را بالا میبرد.
افرادی که از ابتدا کراتین عضله بیشتری دارند ممکن است افزایش کمتری تجربه کنند. پایبندی به مصرف، کیفیت محصول و مناسببودن برنامه تمرینی را بررسی کنید. در برخی موارد میتوان ۵ گرم را دو بار در روز، همراه پروتئین یا کربوهیدرات و نزدیک تمرین مصرف کرد. تفاوتهای فردی در متابولیسم و فرایندهای متیلاسیون نیز ممکن است نقش داشته باشند.
این نگرانی عمدتاً از یک کارآزمایی ناشی شده که افزایش DHT را گزارش کرد، اما ریزش مو را مستقیماً اندازهگیری نکرد.(۴۲) کارآزماییهای دیگر تغییر ثابت و قابل اتکایی در تستوسترون یا هورمونهای مرتبط نشان ندادهاند.(۴۳)(۴۴) یک کارآزمایی در سال ۲۰۲۵ نیز پس از مصرف روزانه ۵ گرم کراتین به مدت ۱۲ هفته، تفاوتی در DHT، تستوسترون یا شاخصهای مو پیدا نکرد.(۶۹۸) در حال حاضر شواهد مستقیم از این ادعا پشتیبانی نمیکنند.
یک مطالعه متقاطع چهار هفتهای روی ۱۳ زن تمرینکرده، مصرف ۳ میلیگرم کافئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن، حدود ۱۸۰ میلیگرم، را ۶۰ دقیقه پیش از تمرین در فاز فولیکولی ابتدایی، پیش از تخمکگذاری و میانه فاز لوتئال بررسی کرد.(۷۰۰) یک پژوهش کوچک برای نتیجهگیری قطعی کافی نیست و پاسخ فردی، علائم چرخه و اثر کافئین بر خواب باید در نظر گرفته شود.
در مردان، تمرین مقاومتی میتواند تستوسترون را بهطور موقت و معمولاً برای حدود ۳۰ دقیقه پس از تمرین افزایش دهد.(۷۰۱) شدت و حجم تمرین باید از آستانهای عبور کنند تا این پاسخ دیده شود. در زنان، یافتهها یکدست نیستند. افزایش کوتاهمدت هورمون پس از تمرین الزاماً عامل اصلی رشد عضله یا نشانه افزایش پایدار تستوسترون نیست.
جینسینگ افزوده شد. شواهد آن همچنان اثباتنشده است و احتمال اثر قابلتوجه کم به نظر میرسد؛ همچنین اثر آن بر قدرت بهطور مستقیم آزمایش نشده است.
پژوهش و نگارش: Adel Moussa ویرایش: Molly بازبینی: Wyatt و Molly
نسخه سوم راهنما منتشر شد. همه بخشها دوباره ارزیابی شدند، منابع بهروزرسانی شدند، ۱۳ مدخل جدید اضافه شد و متن بهطور کامل ویرایش شد.
پژوهش و نگارش: Mike Murray، Antonis Damianou و Adel Moussa ویرایش: Molly بازبینی: Wyatt و Molly