سرگیجه به خودی خود یک بیماری نیست، بلکه نشانه ای از شرایط دیگر است که بر نواحی درگیر در تنظیم تعادل و آگاهی از فضا در گوش داخلی (سرگیجه محیطی) یا در قسمت های خاصی از مغز (سرگیجه مرکزی) تأثیر می گذارد (۱). افراد مبتلا اغلب آن را به‌عنوان یک احساس چرخش با شدت های مختلف توصیف می‌کنند که می‌تواند به‌طور ناگهانی شروع شود و چند ثانیه، روز یا بیشتر طول بکشد. اصطلاح سرگیجه اغلب برای توصیف ترس از ارتفاع به اشتباه استفاده می‌شود، اما ترس از ارتفاع، که به‌عنوان "آکروفوبیا" شناخته می‌شود، در واقع با سرگیجه ارتباطی ندارد.

علامت اصلی سرگیجه، احساس چرخش است که در آن افراد احساس می‌کنند که با وجود ساکن بودن خود یا اشیاء اطرافشان در حال چرخش هستند. گاهی اوقات حالت تهوع و استفراغ را به دنبال دارد (۱). بسته به نوع سرگیجه و علت اصلی آن، علائم و نشانه های دیگری نیز ممکن است رخ دهد: صدای زنگ در گوش (وزوز گوش) کاهش شنوایی جزئی یا کلی، در یک یا هر دو گوش مشکل در تمرکز چشم بی ثباتی، که می‌تواند ایستادن یا راه رفتن را سخت کند و باعث زمین خوردن شود برخی از علائم و نشانه‌ها مختص سرگیجه ناشی از مشکلات عصبی در مغز (سرگیجه مرکزی) هستند و عبارتند از: دوبینی (دوبینی) مشکل در بلع ("دیسفاژی") مشکلات در مسیر نگه داشتن چشم، یا حرکات غیر ارادی چشم ("نیستاگموس") فلج صورت گفتار نامفهوم ضعف اندام

سرگیجه نشانه طیف وسیعی از شرایط پزشکی و مشکلات مربوط به گوش داخلی یا مغز است، بنابراین یک آزمایش واحد وجود ندارد، بلکه مجموعه‌ای از معاینات و مانورها برای تعیین عوامل محرک و محیطی یا مرکزی بودن آن وجود دارد. معمولاً ابتدا آزمایش های چشم، گوش و تعادل برای شناسایی علائم دیگری به جز سرگیجه انجام می‌شود. برای تشخیص محیطی یا مرکزی بودن آن، متخصص می‌تواند حرکات سر را نیز انجام دهد (مانند مانور Epley، مانور Semont، مانور فاستر، مانور Dix-Hallpike و معاینه HINTS)، که برخی از آنها می‌توانند علائم را نیز درمان کنند. هنگامی که منشأ علائم نامشخص است، ممکن است یک الکتروانسفالوگرافی (EEG)، یک توموگرافی کامپیوتری (CT) اسکن سر، یک اسکن تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)، الکترونیستاگموگرافی (ENG) یا آزمایش خون درخواست شود.

اگر هر گونه مشکل عصبی مرکزی تشخیص داده شود، باید فوراً درمان شود، اما درمان های پزشکی بسته به آنچه که باعث علائم سرگیجه می‌شود متفاوت است. برای رایج‌ترین نوع سرگیجه، سرگیجه موضعی حمله‌ای خوش‌خیم (BPPV)، متخصص معمولاً مانور Epley را انجام می‌دهد، حرکت سر که برای تنظیم مجدد اندام‌های تعادل در گوش داخلی استفاده می‌شود. داروهایی مانند مکلیزین ممکن است به کاهش علائم کمک کند. آنتی بیوتیک ها و آموزش توانبخشی دهلیزی (VRT) برای درمان سرگیجه ناشی از لابیرنتیت (التهاب لابیرنت، بخشی از گوش داخلی، به دلیل عفونت گوش داخلی) موثر است. داروهایی مانند پروکلروپرازین و آنتی هیستامین ها اغلب برای کنترل علائم تهوع و استفراغ تجویز می شوند. استروئیدها و بنزودیازپین ها نیز ممکن است به کاهش علائم برای برخی افراد کمک کنند. اگر سرگیجه توسط میگرن دهلیزی ایجاد شود، پزشک ممکن است داروهایی مانند تریپتان ها را نیز برای سقط کردن علت اصلی سرگیجه در شروع علائم میگرن تجویز کند.

هم ریبوفلاوین (ویتامین B۲) و هم کوآنزیم Q۱۰ نتایج مثبتی در کاهش دفعات و شدت حملات میگرنی نشان داده اند، از جمله میگرن دهلیزی (VM)، نوعی از میگرن که علائم آن شامل علائم دهلیزی مانند سرگیجه است (۲). از زنجبیل می‌توان برای رفع حالت تهوع نیز استفاده کرد (۳) اگرچه تنها چند مطالعه وجود دارد که به پتانسیل آن برای درمان بی‌حالی که به‌ویژه در اثر شرایط مرتبط با سرگیجه ایجاد می‌شود، بررسی می‌شود. در نهایت، مطالعات مختلف به پتانسیل مکمل‌سازی با ویتامین D و کلسیم برای جلوگیری از عود BPPV پرداختند، اما نتایج اغلب متناقض و متناقض هستند. تحقیقات بیشتری مورد نیاز است (۴).

سرگیجه می‌تواند نشانه‌ای از چندین بیماری زمینه‌ای باشد که همه آنها به یک شکل تحت تأثیر رژیم غذایی قرار نمی‌گیرند، بنابراین در مورد رژیم غذایی و سرگیجه نباید تعمیم داد. تحقیقات بسیار محدودی در مورد ارتباط بین رژیم غذایی و سرگیجه مرتبط با علل خاص انجام شده است. هنگامی که سرگیجه به دلیل بیماری منیر ایجاد می‌شود، مداخلات غذایی مانند رژیم کم نمک، کم کافئین، کم الکل، رژیم غذایی بدون گلوتن یا معرفی غلات فرآوری شده ویژه (SPC) اغلب در نظر گرفته می‌شود. بااین‌حال، در حال حاضر هیچ توافقی در مورد سودمندی آنها بین پزشکان وجود ندارد، و ارزیابی های بیشتری برای تأیید استفاده از این رویکردها مورد نیاز است (۵ و ۶). برای سرگیجه موضعی حمله ای خوش خیم (BPPV)، یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ ارتباط بالقوه بین BPPV در افراد مسن و دریافت ناکافی کربوهیدرات، فیبر و اسیدهای چرب غیراشباع چندگانه را نشان داد (۷).

سایر درمان ها بسته به شرایط مربوط به سرگیجه تشخیص داده شده متفاوت خواهد بود. تمرینات بدنی در خانه برای بازگرداندن حس تعادل و تقویت عضلات برای جلوگیری از سقوط ممکن است تجویز شود. علاوه بر این، برای جلوگیری از بدتر شدن علائم و کاهش تأثیر آنها بر زندگی روزمره، اقدامات زیر در اولین نشانه حمله سرگیجه توصیه می‌شود: ثابت بمانید، از تغییر وضعیت ناگهانی خودداری کنید، تا حد امکان استراحت کنید، و از نورهای روشن و مطالعه خودداری کنید، زیرا ممکن است حس کاذب چرخش و چرخش را تشدید کنند.

علل سرگیجه محیطی عبارتند از: (۱، ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱) مشکلات گوش داخلی، مانند نورونیت یا لابیرنتیت، و بیماری منیر مشکلات عصب دهلیزی، مانند فشار، یا التهاب یا عفونت عصب دهلیزی داروهایی که سرگیجه را به‌عنوان عارضه جانبی دارند، از جمله برخی آنتی بیوتیک ها، دیورتیک ها، سالیسیلات ها و سیس پلاتین آسیب سر که بر ساختارهای دهلیزی محیطی تأثیر می گذارد سرگیجه موضعی حمله ای خوش خیم (BPPV)، شایع‌ترین علت سرگیجه محیطی علل سرگیجه مرکزی عبارتند از: برخی شرایط، مانند بیماری عروق خونی یا مولتیپل اسکلروزیس (MS) خون رسانی ناکافی به مغز، مانند سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا (TIA) داروهایی مانند آسپرین و داروهای ضد صرع (مانند فنی توئین، فنوباربیتال و کاربامازپین) نوشیدن الکل آسیب سر که بر ساختار دهلیزی مرکزی تأثیر می گذارد تومورهای مغزی حفره خلفی (۱۲) میگرن دهلیزی