سینوزیت به التهاب حفره‌های هوایی درون جمجمه، یعنی سینوس‌ها، گفته می‌شود و معمولاً در اثر عفونت ویروسی یا باکتریایی ایجاد می‌شود. سینوزیت حاد اغلب پیامد ویروس سرماخوردگی است و معمولاً در کمتر از ۴ هفته خودبه‌خود برطرف می‌شود. سینوزیت ویروسی یکی از شایع‌ترین دلایل تجویز نادرست آنتی‌بیوتیک است. سینوزیت مزمن بیش از ۸ هفته ادامه دارد و تا ۱۲٪ از جمعیت عمومی را درگیر می‌کند (۱).

علائم شایع سینوزیت شامل انسداد یا گرفتگی بینی، ترشحات رنگی بینی، حساسیت یا درد صورت، کاهش حس بویایی، سرفه، تب، دندان‌درد و بوی بد دهان است. سینوزیت ویروسی ناشی از سرماخوردگی معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز برطرف می‌شود. اگر علائم شدید باشند، بیش از ۱۰ روز بدون بهبود ادامه یابند یا پس از شروع بهبودی دوباره بدتر شوند، ممکن است سینوزیت باکتریایی مطرح باشد (۱ و ۲).

سینوزیت بدون عارضه بر پایه تظاهرات بالینی تشخیص داده می‌شود. درد صورت، گرفتگی یا انسداد بینی، مخاط رنگی، ازدست‌دادن حس بویایی و تب از عوامل اصلی نشان‌دهنده سینوزیت هستند. سردرد، بوی بد دهان، دندان‌درد، گوش‌درد، خستگی و سرفه نیز از عوامل فرعی به‌شمار می‌روند (۳). اگر به عفونت باکتریایی یا قارچی، یا بیماری مزمن و پیچیده مشکوک باشند، ممکن است آزمایش‌های تکمیلی، مانند کشت، و تصویربرداری، مانند سی‌تی‌اسکن، انجام شود (۱ و ۳).

درمان‌های رایج سینوزیت عمدتاً با هدف تسکین علائم انجام می‌شوند. شست‌وشوی بینی با محلول نمکی برای کاهش گرفتگی و کمک به پاک‌شدن مخاط کاربرد دارد. برای کاهش گرفتگی می‌توان از اسپری بینی مانند اکسی‌متازولین استفاده کرد؛ البته مصرف آن برای جلوگیری از گرفتگی برگشتی نباید بیش از ۳ روز ادامه یابد. داروهای خوراکی مانند سودوافدرین نیز ممکن است به‌کار روند. آنتی‌هیستامین‌ها، از جمله دیفن‌هیدرامین، ستیریزین و لوراتادین، برای سینوزیت ویروسی یا باکتریایی سودمند نیستند، اما می‌توانند در سینوزیت آلرژیک یا رینیت آلرژیک کمک‌کننده باشند. اسپری‌های استروئیدی موضعی بیشتر برای سینوزیت مزمن و آلرژیک مناسب‌اند. آنتی‌بیوتیک‌ها، مانند آموکسی‌سیلین‌ـ‌کلاوولانات، به‌دلیل نگرانی درباره مقاومت میکروبی با احتیاط تجویز می‌شوند، اما ممکن است سینوزیت باکتریایی را که پس از یک دوره انتظار و پایش بهبود نیافته است تسکین دهند (۳ و ۴).

راهنماهای اروپایی بیان می‌کنند مکمل‌هایی که ممکن است برای سرماخوردگی سودمند باشند، مانند زینک، ویتامین C و پروبیوتیک‌ها، می‌توانند برای سینوزیت حاد نیز امتحان شوند (۱). مکمل‌های دیگری که شواهد محدودی برای بهبود علائم سینوزیت دارند شامل اومکالوابو (Pelargonium sidoides)، بروملین یا آنزیم آناناس، روغن کبد ماهی کاد، ریشه ترب کوهی و آندروگرافیس هستند (۵). فرآورده‌های گیاهی ترکیبی، که اغلب حاوی گل ماگنولیا و میوه زانتیم سیبری هستند، در چین و تایوان بررسی شده و برای علائم سینوزیت سودمند بوده‌اند؛ بااین‌حال، مشخص نیست این نتایج تا چه اندازه به مناطق جغرافیایی دیگر تعمیم‌پذیرند (۶).

تغییرات غذایی مشخصی برای سینوزیت به‌طور مستقیم بررسی نشده‌اند. بااین‌حال، برخی پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند افزایش مصرف خوراکی‌های سرشار از پلی‌فنول، مانند زنجبیل و چای سبز، ممکن است التهاب و تولید مخاط را کاهش دهد و در نتیجه علائم سینوزیت را تعدیل کند. پیروی از یک رژیم غذایی ضدالتهابی و پرهیز از قندهای تصفیه‌شده و غذاهای فراوری‌شده، که ممکن است سرشار از رنگ‌های مصنوعی، نگهدارنده‌ها و هیستامین باشند، شاید کمک‌کننده باشد؛ زیرا این مواد می‌توانند التهاب و علائم سینوزیت را تشدید کنند (۵، ۷ و ۸). همچنین، از آنجا که آلرژی به شیر در مبتلایان به سینوزیت مزمن شایع است، مصرف شیر ممکن است علائم برخی افراد را بدتر کند (۹).

ورزش منظم، مدیریت استرس، دریافت مایعات کافی، خواب باکیفیت و پرهیز از سموم محیطی مانند آلودگی و دود، از تغییرات سبک زندگی هستند که ممکن است به پیشگیری از سینوزیت کمک کنند. طب فشاری و طب سوزنی نیز برای کاهش علائم مرتبط با سینوزیت، مانند درد صورت، به‌کار رفته‌اند. شست‌وشوی بینی با محلول نمکی رایج‌ترین روش است. محلول‌های حاوی عسل مانوکا یا گیاه Cyclamen europaeum نیز بررسی شده‌اند، اما نتایج امیدوارکننده‌ای نداشته‌اند (۵).

ویروس سرماخوردگی شایع‌ترین علت سینوزیت حاد است. سینوزیت باکتریایی معمولاً در اثر Haemophilus influenzae ایجاد می‌شود و Streptococcus pneumoniae، Staphylococcus aureus، Streptococcus pyogenes و باکتری‌های بی‌هوازی از علل کمتر شایع آن هستند. سینوزیت مزمن اغلب با Staphylococcus aureus یا چند گونه باکتری ارتباط دارد. سینوزیت قارچی بیشتر در افراد دچار ضعف سیستم ایمنی دیده می‌شود و شایع‌ترین عامل آن Aspergillus است (۳). از نظر فیزیولوژیک، سینوزیت زمانی ایجاد می‌شود که پاک‌سازی مخاط مختل باشد و حفره بینی ساختار طبیعی نداشته باشد یا به‌درستی عمل نکند (۱۰).