دیابت بارداری

علائمی مانند خستگی، تهوع و افزایش تشنگی و ادرار اغلب مورد توجه قرار نمی‌گیرند، زیرا در بارداری شایع‌اند (۷). به همین دلیل غربالگری اهمیت دارد. قند خون بالا نشانهٔ اصلی است و با آزمایش مقدار گلوکز خون تشخیص داده می‌شود. آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله یا HbA1c نیز مقدار گلوکز متصل به گلبول قرمز را می‌سنجد و مقدار بالای آن نشانهٔ دیگری است. چون گلبول قرمز حدود دو تا سه ماه زنده می‌ماند، این آزمایش تصویری از غلظت قند خون طی دو تا سه ماه گذشته می‌دهد (۷).

افراد باردار در هفتهٔ ۲۴ تا ۲۸ غربالگری می‌شوند. روش‌ها متفاوت‌اند و ممکن است یک‌مرحله‌ای یا دومرحله‌ای باشند؛ روش دومرحله‌ای در آمریکا رایج‌تر است (۸ و ۹). هر دو از آزمون تحمل گلوکز خوراکی استفاده می‌کنند: فرد نوشیدنی قندی می‌نوشد و سپس با نمونهٔ خون میزان افزایش قند سنجیده می‌شود. بالاتربودن از محدودهٔ طبیعی می‌تواند به تشخیص منجر شود. افراد پرخطر ممکن است پیش از هفتهٔ ۲۴ برای شناسایی دیابت پیش از بارداری یا دیابت بارداری زودرس غربالگری شوند. بهترین آزمون زودهنگام روشن نیست، اما قند خون ناشتا، HbA1c و/یا آزمون تحمل گلوکز معمولاً به کار می‌روند (۷ و ۹).

تغییر سبک زندگی درمان اصلی است (۷) و شامل تغذیه‌درمانی پزشکی با برنامهٔ غذایی فردی، فعالیت جسمانی منظم و در صورت نیاز مشاورهٔ مدیریت وزن می‌شود. هم‌زمان قند خون پایش می‌شود. اگر این تغییرها قند را کافی کنترل نکنند یا رشد جنین غیرطبیعی باشد، ممکن است انسولین برای رساندن قند به محدودهٔ هدف تجویز شود (۷). داروهایی مانند متفورمین و سولفونیل‌اوره نیز گاهی مصرف می‌شوند، اما چون از جفت عبور می‌کنند برای شناخت کامل ایمنی آن‌ها برای جنین به شواهد بیشتری نیاز است (۷ و ۱۰).

بله؛ ویتامین D، (۱۱ و ۱۲) پلی‌فنول‌ها، (۱۳) پروبیوتیک‌ها، (۱۱، ۱۴ و ۱۵) مایواینوزیتول، (۱۱ و ۱۶) روغن ماهی شامل اسیدهای چرب امگا ۳ (۱۱) و مکمل‌های دیگر بررسی شده‌اند. ویتامین D یا مایواینوزیتول در بارداری ممکن است خطر ابتلا را کاهش دهند، (۱۱) اما فعلاً شواهد محکمی برای درمان بیماری با مکمل وجود ندارد.

تغذیه‌درمانی پزشکی با برنامهٔ غذایی فردی، بخش اصلی درمان و حفظ قند طبیعی است (۷ و ۱۷). هیچ رژیم واحدی به‌عنوان بهترین تأیید نشده است؛ بنابراین مشاوره با متخصص تغذیه برای تنظیم رژیم براساس نیازها و اهداف اهمیت دارد. تغییرهای گوناگون، مانند رژیم DASH، ممکن است سلامت مادر و/یا نوزاد را بهتر کنند (۱۷). رژیم می‌تواند بر خطر ابتلا نیز اثر بگذارد. مطالعات مشاهده‌ای نشان می‌دهند الگوی غنی از میوه، سبزی، غلات کامل و ماهی و دارای گوشت قرمز و فرآوری‌شده، غلات تصفیه‌شده و لبنیات پرچرب کمتر، با خطر پایین‌تر همراه است (۱۱، ۱۱، ۱۸ و ۱۹).

بله. ورزش منظم در دوران بارداری می‌تواند قند خون و نیاز به دارو را کاهش دهد (۲۰ و ۲۱). ورزش همچنین ممکن است خطر ایجاد بیماری را کم کند (۲۲ و ۲۳). فعالیت جسمانی در بیشتر بارداری‌های بدون عارضه ایمن است، اما پیش از آغاز برنامهٔ ورزشی ارزیابی بالینی توصیه می‌شود (۲۴).

علت دقیق کاملاً روشن نیست. هم زمینهٔ ژنتیکی (۲۵) و هم محرک‌های محیطی و سبک زندگی مانند سن بالاتر، رژیم غذایی، افزایش وزن بیش‌ازحد، چاقی و کم‌تحرکی نقش دارند (۲۶ و ۲۷). در بارداری، جفت هورمون‌هایی مانند هورمون رشد، لاکتوژن جفتی، پروژسترون و هورمون آزادکنندهٔ کورتیکوتروپین ترشح می‌کند تا مواد مغذی لازم به جنین برسد. این هورمون‌ها همراه تغییرهای متابولیک، پاسخ بدن به انسولین را کاهش می‌دهند؛ انسولین گلوکز را از خون وارد سلول‌ها می‌کند (۲۸). این وضعیت مقاومت به انسولین نام دارد. معمولاً لوزالمعده انسولین بیشتری ترشح می‌کند، اما در بعضی افراد این مقدار برای غلبه بر مقاومت کافی نیست (۲۶ و ۲۹). در نتیجه قند خون از محدودهٔ سالم فراتر می‌رود و دیابت بارداری تشخیص داده می‌شود.