بیماری رفلاکس معده به مری

GERD بیماری مزمنی است که در آن محتویات معده از اسفنکتر ناکارآمد مری به مری و گلو بازمی‌گردد. تا یک نفر از هر شش نفر در جهان به آن مبتلاست، هرچند شیوع میان مناطق بسیار متفاوت است. این بیماری تهدیدکنندهٔ زندگی نیست، اما کیفیت زندگی را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد و در صورت درمان‌نشدن ممکن است خطر سرطان مری را افزایش دهد. علت‌ها و روند پیشرفت آن کاملاً شناخته نشده‌اند، ولی با تغییر سبک زندگی، دارو و جراحی قابل کنترل یا درمان است (۱ و ۲).

بازگشت محتویات اسیدی معده می‌تواند فرسایش دندان، درد قفسهٔ سینه، سرفهٔ مزمن، التهاب حنجره، آسم و احساس سوزشی را ایجاد کند که معمولاً سوزش سر دل نامیده می‌شود (۱). این بیماری همچنین با افزایش خطر کبد چرب غیرالکلی و ایجاد مری بارت ارتباط دارد؛ مری بارت یک وضعیت التهابی است که ممکن است به سرطان مری منجر شود (۲ و ۳).

تشخیص می‌تواند براساس علائم باشد، اما گاهی فرد برای آزمایش بیشتر به متخصص گوارش ارجاع می‌شود. این آزمایش‌ها امکان مشاهدهٔ بافت مری با آندوسکوپی فوقانی، اندازه‌گیری pH یا اسیدیتهٔ مری و بررسی عملکرد اسفنکتر مری با بلع باریوم را فراهم می‌کنند (۴ و ۵).

درمان به‌صورت مرحله‌ای آغاز می‌شود: ابتدا تغییر سبک زندگی مانند کاهش وزن و بالاتر نگه‌داشتن سر هنگام خواب. اگر این تغییرها ممکن نباشند یا علائم را کاملاً کنترل نکنند، داروهای کاهندهٔ اسید مانند مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI) یا مسدودکننده‌های گیرندهٔ هیستامین H2 اضافه می‌شوند. نگرانی دربارهٔ مصرف طولانی‌مدت PPI و عوارض احتمالی آن افزایش یافته است (۶). شواهد بالینی نشان می‌دهند این مصرف ممکن است تنوع میکروبیوم روده را کاهش و گونه‌های بالقوه بیماری‌زا را افزایش دهد (۷). افت سلامت روده شاید خطر رشد عوامل بیماری‌زا، (۸) مانند کلستریدیوم دیفیسیل، (۹) و ذات‌الریهٔ اکتسابی از جامعه را بالا ببرد (۱۰). گزارش‌های قدیمی‌تر نیز افزایش احتمالی خطر شکستگی استخوان (۱۱) را به اختلال سوخت‌وساز مواد معدنی نسبت داده‌اند (۱۲). گاهی برای تسکین بیشتر، داروهای ضدافسردگی و پروکینتیک که حرکت دستگاه گوارش را تحریک می‌کنند، به PPI افزوده می‌شوند (۱۳). در بعضی موارد، جراحی برای ترمیم فتق هیاتال و/یا تقویت اسفنکتر لازم است. اسفنکتر را می‌توان با پیچیدن بخش بالایی معده به دور آن، موسوم به فوندوپلیکاسیون، یا با حلقه‌ای از آهن‌رباها تقویت کرد (۱۴ و ۱۵).

مکمل‌هایی از جمله بعضی پری‌بیوتیک‌ها، سویای تخمیری، قرص زایلیتول‌ـ‌اسید مالیک، روغن گل رز و گیاهان دارویی سنتی چینی بررسی شده‌اند و نتایج یکسان نبوده است. بیشتر آن‌ها با بهبود کیفیت زندگی و تسکین خفیف تا متوسط سوزش سر دل همراه بوده‌اند، اما برای تأیید یافته‌های اولیه به پژوهش بیشتری نیاز است (۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱ و ۲۲).

توصیه‌های سنتی شامل خوردن وعده‌های کوچک‌تر، پرهیز از غذاخوردن نزدیک زمان خواب و محدودکردن محرک‌های رایج، اغلب غذاهای تند، اسیدی یا چرب، است؛ ولی بهبود معمولاً خفیف است. رژیم کم‌فودمپ نیز به همین اندازه می‌تواند کمک‌کننده باشد (۲۳).

بعضی تمرین‌های تنفسی مانند تنفس دیافراگمی ممکن است فشار اسفنکتر تحتانی مری را افزایش دهند و رفلاکس را کاهش دهند، اما برای مشخص‌شدن اثر آن بر علائم یا کیفیت زندگی به پژوهش بیشتری نیاز است (۲۴).

بازگشت محتویات معده زمانی رخ می‌دهد که اسفنکتر تحتانی مری شل شود یا زیر فشار غیرعادی زیاد قرار گیرد. تخلیهٔ دیرهنگام معده، فتق هیاتال که در آن معده از دیافراگم به حفرهٔ قفسهٔ سینه برجسته می‌شود، یا حساسیت بیش‌ازحد احشایی می‌توانند دخیل باشند (۱). برخلاف باور رایج، هلیکوباکتر پیلوری علت تأییدشدهٔ GERD نیست و درمان آن با بهبود، تشدید یا نبود تغییر علائم همراه بوده است (۳ و ۲۵). شواهد کنونی اسیدیتهٔ معده را به‌تنهایی علت بیماری نمی‌دانند و احتمالاً چند عامل نقش دارند (۲۶، ۲۷ و ۲۸). عوامل خطر شامل سن ۵۰ سال یا بیشتر، سیگار، مصرف مکرر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا آسپیرین، چاقی، وضعیت اجتماعی‌اقتصادی پایین و مصرف الکل است (۱ و ۲۹). کمبود خواب می‌تواند علائم را بدتر کند (۳۰).