اختلال چربی خون

در اختلال چربی خون، سوخت‌وساز چربی تغییر می‌کند و آزمایش سطح غیرطبیعی HDL-C، LDL-C، کلسترول کل یا تری‌گلیسرید را نشان می‌دهد (۱). کلسترول غیرHDL، آپولیپوپروتئین B و نسبت کلسترول کل به HDL نیز معیارهای مهمی‌اند (۲ و ۳). ناهنجاری آن‌ها با خطر بیشتر بیماری قلبی‌عروقی ارتباط دارد (۴). تغییر بعضی شاخص‌ها مانند غیرHDL ممکن است پیامد بالینی قوی‌تری از شاخص‌هایی مانند HDL داشته باشد (۵).

نشانه‌ها به‌آسانی در آزمایش روتین دیده می‌شوند، اما خود بیماری به‌ندرت علامت دارد. گاهی گزانتوم، رسوب سفت چربی روی یا زیر پوست، در کف دست، پلک یا تاندون ایجاد می‌شود (۶). به‌دلیل نبود علامت و هم‌زمانی عوامل خطر، پزشک معمولاً فشار خون، قند خون و چاقی را نیز بررسی می‌کند (۷).

تشخیص بر سطح چربی خون استوار است و ممکن است با ترکیبی از کلسترول کل بالاتر از ۲۴۰، LDL-C بالاتر از ۱۶۰، تری‌گلیسرید بالاتر از ۲۰۰ یا HDL-C پایین‌تر از ۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر انجام شود (۷).

تغذیه، ورزش، پرهیز از دخانیات و کاهش وزن خط اول‌اند (۷). دارو براساس خطر کلی قلبی‌عروقی و وضعیت فرد انتخاب می‌شود. استاتین LDL را بسیار مؤثر کم و حملهٔ قلبی و سکته را کاهش می‌دهد (۸). مهارکنندهٔ PCSK9 نیز مؤثر اما گران‌تر و کم‌مطالعه‌تر است (۹). ازتیمایب در کنار استاتین خطر را بیشتر کاهش می‌دهد (۱۰). فیبرات برای تری‌گلیسرید متوسط تا شدید، بیش از ۴۰۰ تا ۵۰۰، توصیه می‌شود

امگا ۳ مانند روغن ماهی تری‌گلیسرید را به‌طور قابل‌اعتماد و نسبتاً زیاد کاهش می‌دهد و گاهی LDL و HDL را اندکی بالا می‌برد (۲۱، ۲۲ و ۲۳). ممکن است خطر خون‌ریزی را بیشتر کند و مصرف‌کنندگان ضدانعقاد باید محتاط باشند (۷). برنج مخمر قرمز گاهی موناکولین K، همان لوواستاتین، دارد. محصولات دارای مقدار قابل‌توجه آن در آمریکا به‌عنوان داروی تأییدنشده ممنوع‌اند (۲۴ و )

تغییر رژیم می‌تواند کلسترول کل، LDL و تری‌گلیسرید را به‌طور قابل‌توجه تغییر دهد (۱، ۳۳ و ۳۴). HDL نیز ممکن است تغییر کند، اما اثر آن بر سلامت قلب روشن نیست (۳۵). راهبردهای معمول شامل کسری کالری در صورت نیاز به کاهش وزن، محدودکردن چربی اشباع به کمتر از ۱۰٪ کالری روزانه، افزایش چربی تک‌غیراشباع و چندغیراشباع و فیبر محلول است (۱ و )

ورزش HDL را بالا و LDL و تری‌گلیسرید را پایین می‌آورد (۳۷ و ۳۸). افزایش HDL شاید با مقدار فعالیت رابطهٔ دوز–پاسخ داشته باشد و کاهش LDL و تری‌گلیسرید به شدت بالاتر نیاز داشته باشد. شواهد ورزش هوازی بیشتر است، اما تمرین مقاومتی با مصرف کالری مشابه شاید همان اندازه مؤثر باشد (۳۹). سیگاری‌ها تری‌گلیسرید و LDL بیشتر و HDL کمتری دارند (۴۰). ترک سیگار معمولاً طی حدود یک سال HDL را بهتر می‌کند، ()

دیابت، دخانیات، بیماری کبد یا کلیه و کم‌کاری تیروئید از علت‌ها هستند (۷). دیورتیک تیازیدی، بتابلوکر، سیکلوسپورین، گلوکوکورتیکوئید و استروژن خوراکی نیز می‌توانند عامل باشند (۴۶). بیماری ژنتیکی نیز ممکن است علت باشد؛ برای نمونه، پُرکلسترولی خانوادگی به‌دلیل ناتوانی در سوخت‌وساز درست LDL سطح کلسترول را بالا می‌برد (۴۷).