خشکی چشم

چشم به‌طور مداوم اشک می‌سازد تا سطح آن مرطوب بماند. اشک ماده‌ای ساده و یکدست نیست و فیلم اشکی پیچیده‌ای با سه لایه دارد که سلامت و راحتی چشم را حفظ می‌کند. هر بار پلک‌زدن این فیلم را روی سطح چشم پخش می‌کند و آن را تمیز و شفاف نگه می‌دارد. مقدار ناکافی فیلم اشکی یا اختلال ترکیب آن می‌تواند خشکی چشم ایجاد کند (۱).

قرمزی یا تحریک، به‌ویژه در باد، سوزش، تاری دید که هنگام مطالعه محسوس‌تر است، احساس خراش یا وجود شن، رشته‌های مخاط داخل و اطراف چشم، درد و ناراحتی هنگام استفاده از لنز و افزایش اشک‌ریزش از علائم‌اند.

چشم‌پزشک با معاینهٔ پلک و سطح چشم تشخیص می‌دهد. سنجش مقدار اشک، مدت زمان خشک‌شدن اشک و بررسی ساختار پلک از آزمون‌های ممکن‌اند.

اشک مصنوعی بدون نسخه را می‌توان چند بار در روز استفاده کرد. قطرهٔ تجویزی نیز ممکن است تولید طبیعی اشک را افزایش دهد. درمان‌های جدیدتری برای هدف‌گرفتن علت زمینه‌ای در دسترس یا در حال توسعه‌اند (۲). چشم‌پزشک گاهی بستن مجرای اشکی را توصیه می‌کند.

پیکنوژنول، فرمول ثبت‌شدهٔ عصارهٔ پوست کاج، برای کاهش خشکی چشم در مبتلایان شوگرن امیدبخش بوده است. سازوکار روشن نیست و شاید به اثر ضدالتهابی مربوط باشد. روغن ماهی و امگا ۳ نیز تا حدی امیدبخش‌اند؛ یک مطالعه خطر خشکی چشم را نسبت به دارونما ۱۷٪ کمتر گزارش کرد (۳). سازوکار احتمالاً با فعالیت ضدالتهابی چربی‌های امگا ۳ ارتباط دارد.

تغذیهٔ مناسب به سلامت کلی چشم کمک می‌کند و شاید خطر بیماری‌هایی مانند خشکی چشم را کاهش دهد. مصرف فراوان سبزی‌های برگ‌سبز و میوه و سبزی زرد، نارنجی و رنگارنگ برای سلامت چشم مفید است (۴). الگوی غذایی مفید برای قلب ممکن است برای چشم هم سودمند باشد، زیرا چشم برای دریافت اکسیژن و مواد مغذی به سرخرگ‌های ریز متکی است.

اشک مصنوعی و قطرهٔ روان‌کننده رایج‌ترین درمان‌های بدون نسخه‌اند و برای مشکل گهگاه نقطهٔ شروع مناسبی هستند. اگر علائم ادامه یافت یا بدتر شد باید به پزشک مراجعه کرد.

تغییر هورمونی افزایش سن، به‌ویژه پس از یائسگی، از علت‌هاست. آرتریت روماتوئید، شوگرن و لوپوس، بیماری تیروئید، دود، باد، اقلیم خشک، فعالیت طولانی با پلک‌زدن کمتر مانند کار با نمایشگر یا مطالعه، استفادهٔ طولانی از لنز و جراحی انکساری مانند لیزیک نیز می‌توانند عامل باشند. دیورتیک، بتابلوکر، آنتی‌هیستامین، قرص خواب، داروی اضطراب یا افسردگی و داروی سوزش معده نیز ممکن است خشکی ایجاد کنند (۲).