بیماری کرون

کرون نوعی بیماری التهابی روده است که پوشش دستگاه گوارش را ملتهب و تحریک می‌کند. معمولاً رودهٔ کوچک و بزرگ را درگیر می‌کند، اما از دهان تا مقعد ممکن است در هر نقطه رخ دهد. بیماری با گذشت زمان تمایل به بدترشدن دارد، ولی دوره‌های بهبودی بدون علامت ممکن است هفته‌ها یا سال‌ها طول بکشند. هر فردی در هر سنی می‌تواند مبتلا شود، اما احتمال آغاز در دههٔ سوم زندگی بیشتر است. سیگار و سابقهٔ خانوادگی بیماری التهابی روده نیز خطر را افزایش می‌دهند. کرون می‌تواند خطر سرطان رودهٔ بزرگ، فیستول، آبسه، شقاق مقعد، انسداد روده و التهاب در بخش‌های دیگر بدن را بیشتر کند (۱).

اسهال، گاهی خونی، درد و گرفتگی شکم و کاهش وزن بی‌دلیل شایع‌ترین علائم هستند. تهوع، کاهش اشتها، درد مفصل یا چشم، خستگی، کم‌خونی و تب نیز ممکن است رخ دهند (۲).

پس از گرفتن شرح‌حال، پزشک که معمولاً متخصص گوارش است چند معاینه و آزمایش انجام می‌دهد. معاینهٔ جسمانی برای نفخ و حساسیت شکم و شنیدن صداهای دستگاه گوارش معمولاً نخستین گام است. آزمایش خون برای کم‌خونی و التهاب، آزمایش مدفوع برای کنارگذاشتن بیماری‌های دیگر، آندوسکوپی مانند کولونوسکوپی برای مشاهدهٔ پوشش دستگاه و نمونه‌برداری، و تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن ممکن است انجام شوند (۳).

کرون درمان قطعی ندارد، اما با مراقبت بلندمدت متخصص گوارش و داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی یا مختل‌کنندهٔ فرایند التهاب می‌توان از آسیب پوشش روده جلوگیری و گاهی بهبودی ایجاد کرد. مهارکننده‌های TNF-آلفا مانند اینفلیکسیماب از داروهای مهم‌اند (۴). داروی ضداسهال و استامینوفن برای اسهال و درد شکم و آنتی‌بیوتیک برای عفونت‌هایی مانند آبسه به کار می‌روند. فیستول، شقاق و زخم با دارو و تغییر رژیم درمان می‌شوند، اما گاهی بخش به‌شدت آسیب‌دیدهٔ روده باید با جراحی برداشته و مسیر آن تغییر داده یا به مخزن متصل شود تا دفع ممکن باشد. علائم شدید ممکن است به استراحت روده نیاز داشته باشند؛ تغذیهٔ روده‌ای جزئی با فرمول مایع یا رساندن وریدی مواد مغذی برای دورزدن کامل دستگاه گوارش از گزینه‌ها هستند. تغذیهٔ روده‌ای جزئی، به‌ویژه از راه لولهٔ بینی‌ـ‌معده‌ای، شاید در دورهٔ بهبودی از عود جلوگیری کند (۵ و ۶).

پروبیوتیک، پری‌بیوتیک و سین‌بیوتیک برای بیماری التهابی روده بررسی شده‌اند، اما ظاهراً در کولیت اولسراتیو بسیار مؤثرتر از کرون هستند (۷ و ۸). رسوراترول شاید علائم گوارشی و کیفیت زندگی را بهبود دهد (۹). یک کارآزمایی نیز نشان داد بوسولیا شاید فعالیت بیماری را به اندازهٔ مزالازین کاهش دهد، اما برای تأیید به شواهد بیشتری نیاز است (۱۰).

مداخلهٔ غذایی مشخصی برای مبتلایان توصیه نشده است. رژیم کربوهیدرات ویژه و مدیترانه‌ای از نظر بهبودی شش‌هفته‌ای به یک اندازه مؤثر بودند و رژیم پروتکل خودایمنی کیفیت زندگی را بهتر کرد. بااین‌حال، این مطالعات گروه کنترل نداشتند و چون کرون خودبه‌خود وارد بهبودی می‌شود، نقش رژیم روشن نیست (۱۱ و ۱۲). رژیم کم‌فودمپ شاید بعضی علائم گوارشی را کم کند، اما فعالیت بیماری را کاهش نمی‌دهد (۱۳). رژیم‌های حذفی دیگر، مانند حذف کاراگینان یا محصولات حیوانی یا الزام غذای ارگانیک، بر فعالیت یا میزان بهبودی بیماری التهابی روده اثری اندک یا هیچ اثری ندارند (۱۴)

پیوند میکروبیوتای مدفوع برای ایجاد بهبودی در بیماری التهابی روده مؤثر به نظر می‌رسد، اما بیشتر کارآزمایی‌های کرون گروه کنترل ندارند و تأیید بیشتر لازم است (۱۷). تمرین ذهن‌آگاهی و درمان شناختی‌رفتاری کیفیت زندگی را بهتر می‌کنند و ورزش منظم برای مدیریت خستگی ناشی از بیماری مؤثر است (۱۸، ۱۹ و ۲۰). اکسیژن پُرفشار با بهبودی و ارتقای بالینی ارتباط دارد، اما بیشتر مطالعات نقص جدی مانند نبود تصادفی‌سازی یا گروه کنترل دارند؛ بنابراین معلوم نیست بهبود ناشی از درمان بوده یا روند طبیعی بیماری ()

علت کرون ناشناخته است، اما احتمالاً واکنش خودایمنی که شاید میکروب‌های روده آن را تحریک کنند و نیز ژن‌ها نقش دارند. در مطالعات مشاهده‌ای، الگوی غذایی غربی با خطر بیشتر و دریافت فیبر، میوه، سبزی و ماهی با خطر کمتر ارتباط داشته‌اند (۲۲، ۲۳ و ۲۴). سیگار ممکن است احتمال ابتلا را دو برابر کند. ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی، آنتی‌بیوتیک‌ها و بعضی قرص‌های جلوگیری از بارداری نیز شاید خطر را اندکی افزایش دهند (۲).