تبخال

پیش از تبخال اغلب سوزن‌سوزن‌شدن یا سوزش رخ می‌دهد. زخم با خوشهٔ تاول دردناک روی زمینهٔ قرمز و متورم آغاز می‌شود و عمدتاً روی یا پیرامون لب و دهان و گاهی جای دیگری از صورت ظاهر می‌شود. تاول پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت زخم و دلمه می‌بندد؛ دلمه ۵ تا ۷ روز می‌ماند و معمولاً بدون اسکار طی ۷ تا ۱۰ روز کامل خوب می‌شود. عود در فرد دارای ایمنی سالم خودبه‌خود برطرف می‌شود، اما درمان مدت دوره، زمان بهبود و ریزش ویروس را کاهش می‌دهد. ضایعهٔ درمان‌نشده در فرد دارای ضعف ایمنی هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه می‌یابد (۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶ و ۷). مراحل عبارت‌اند از: پیش‌درآمد با خارش و سوزن‌سوزن‌شدن؛ قرمزی و تورم؛ تاول شفاف که زرد می‌شود؛ بازشدن تاول به زخم دردناک؛ تشکیل دلمه؛ افتادن دلمه و نمایان‌شدن پوست درحال ترمیم؛ و بازگشت کامل پوست به حالت طبیعی (۸).

تبخال مشکوک باید برای افتراق HSV از سایر زخم‌های دهانی توسط پزشک تشخیص داده شود. اغلب مشاهدهٔ ظاهری کافی است، اما کشت ویروسی یا PCR از سواب تازهٔ زخم فعال نیز ممکن است انجام شود. آزمایش خون پادتن HSV کمتر مفید است، زیرا مثبت‌بودن به این معنا نیست که فرد تبخال خواهد زد و بسیاری از افراد دارای پادتن هرگز تبخال نمی‌گیرند (۳ و ۴).

درمانی برای ریشه‌کن‌کردن HSV وجود ندارد، اما مصرف داروی ضدویروس خوراکی یا موضعی در نخستین نشانهٔ عود، مدت دوره و ریزش ویروس را کم و بهبود را سریع می‌کند. ضدویروس خوراکی مانند والاسیکلوویر از موضعی مؤثرتر است (۱، ۴ و ۹). افراد دارای عود مکرر یا ضعف ایمنی گاهی برای کاهش دفعات عود آن را بلندمدت مصرف می‌کنند (۱، ۲ و ۱۰). چون UV محرک عود است، ضدآفتاب گاهی برای پیشگیری توصیه می‌شود؛ اما شواهد کاهش عود ناشی از UV مصنوعی بسیار کم‌کیفیت‌اند و حتی شواهد ضعیفی احتمال افزایش اندک عود ناشی از نور خورشید را مطرح می‌کنند (۱۰).

بادرنجبویه، عسل و بره‌موم بررسی شده‌اند. بعضی مطالعات آن‌ها را با دارونما و بعضی با کرم ضدویروس مقایسه کرده‌اند، اما ضدویروس موضعی استاندارد برتر پزشکی نیست و داروی خوراکی مؤثرتر است؛ هیچ مطالعه‌ای مکمل را با ضدویروس خوراکی مقایسه نکرده است. کرم حاوی ۱٪ عصارهٔ خشک بادرنجبویه در مقایسه با دارونما شدت علائم روز دوم را به مقدار متوسط کاهش داده است (۱۱ و ۱۲). یک کارآزمایی آن را در روز دوم از آسیکلوویر موضعی بهتر و در سایر زمان‌ها مشابه یافت، (۱۳) ولی ضدویروس خوراکی احتمالاً مؤثرتر است. عسل و بره‌موم نیز بررسی شده‌اند (۱۴). در فراتحلیل سه کارآزمایی، پماد بره‌موم ۰٫۵ تا ۳٪ در روز هفتم بیشتر از کرم آسیکلوویر به بهبود کامل منجر شد (۱۵). فراتحلیل سه کارآزمایی دیگر نشان داد عسل زخم را سریع‌تر و درد را به‌اندازهٔ آسیکلوویر کاهش داد، اما ناهمگونی زیاد و خطر سوگیری وجود داشت (۱۵). ضدویروس خوراکی احتمالاً از عسل مؤثرتر است و برای مقایسهٔ بره‌موم با داروی تجویزی پژوهش بیشتری لازم است.

کرم زینک اکسید یا زینک سولفات و کرم بی‌حس‌کننده در صورت مصرف سریع، مدت علائم را اندکی کاهش می‌دهند (۱۶). همراه ضدویروس خوراکی می‌توان از مسکن موضعی مانند اسپری و دهان‌شویهٔ بدون نسخهٔ لیدوکائین استفاده کرد، اما برای کودکان پیش از غذا خطر خفگی دارد. آب‌رسانی و تغذیهٔ کافی، به‌ویژه در کودکان دارای زخم دردناک، برای بهبود مهم است (۵). لیزر کم‌توان ظاهراً بهبود را حدود یک روز سریع می‌کند، ولی برای تأیید به کارآزمایی باکیفیت‌تر نیاز است و از عود پیشگیری نمی‌کند (۱۰ و ۱۷). گرمادهی موضعی متمرکز در نخستین خارش یا سوزن‌سوزن‌شدن و هیپنوتراپی نیز بررسی شده‌اند، اما شواهد مقدماتی و بسیار محدودند. یک مطالعهٔ کوچک سال ۲۰۱۳ گرمادهی را در کاهش سوزش و خارش روزهای ۲ تا ۷ بهتر از ضدویروس موضعی یافت (۱۸) و یک مطالعهٔ کوچک سال ۱۹۸۴ کاهش شدت و عود با هیپنوتراپی را گزارش کرد (۱۰ و ۱۹).

HSV با تماس مستقیم با تبخال یا بزاق فرد آلوده، مانند بوسیدن یا استفادهٔ مشترک از حوله، لیوان، قاشق‌چنگال و لوازم آرایش منتقل می‌شود (۱ و ۶). بیشتر عفونت‌ها پس از تماس با بزاق یا زخم فرد دارای عفونت فعال و علامت‌دار رخ می‌دهند، اما انتقال بی‌علامت نیز ممکن است (۶). فرد دارای زخم فعال می‌تواند ویروس را به بخش‌های دیگر بدن خود منتقل کند؛ بنابراین شست‌وشوی دست هنگام عود مهم است.