بزرگ شدن سینه

هنگام احتقان، یک یا معمولاً هر دو پستان ممکن است سفت، حساس، کشیده، دردناک، گرم و حتی توده‌دار باشند. پستان‌ها بزرگ‌تر و گاهی نامتقارن دیده می‌شوند و پوست کشیده و براق با رگ‌های نمایان‌تر دارد. تورم ممکن است تا زیر بغل یا روی جناغ گسترش یابد و نوک پستان را سفت و صاف یا حتی فرورفته کند (۲). دمای بدن نیز ممکن است اندکی بالا رود (۳). علائم می‌توانند کم‌وزیاد شوند، ثابت بمانند یا به‌تدریج شدت یابند (۴). مقداری احتقان در هفتهٔ نخست پس از زایمان طبیعی محسوب می‌شود (۵).

احتقان پستان تشخیصی بالینی است که براساس علائم و نشانه‌های موجود انجام می‌شود و آزمایش یا تصویربرداری لازم ندارد (۶). اگر علائم بدتر شوند یا تب ایجاد شود، مراجعهٔ پزشکی اهمیت دارد، زیرا احتقان می‌تواند پیش‌درآمد ماستیت، انسداد مجاری و مشکلات جدی‌تری مانند آبسهٔ پستان باشد (۳).

بیشتر درمان‌ها در خانه انجام می‌شوند و بر تخلیهٔ مؤثر شیر با شیردهی یا دوشیدن مکرر، اما نه بیش‌ازحد، و با روش صحیح تمرکز دارند. مدیریت پزشکی معمولاً لازم نیست، به‌ویژه در احتقان اولیه که خودمحدودشونده است. مسکن‌های بدون نسخه مانند ایبوپروفن و استامینوفن را می‌توان با دوز مناسب برای کاهش علائم و افزایش آسایش مصرف کرد؛ این داروها در شیردهی ایمن‌اند (۵). آنتی‌بیوتیک برای احتقان مناسب نیست، هرچند ممکن است در بعضی موارد ماستیت به کار رود.

شواهدی از مصرف مکمل خوراکی برای درمان احتقان پستان حمایت نمی‌کنند، هرچند مکمل‌های افزایش یا کاهش تولید شیر در صفحهٔ شیردهی بررسی شده‌اند. لسیتین آفتابگردان معمولاً برای جلوگیری از انسداد مجاری و «کمتر چسبنده‌کردن» شیر استفاده می‌شود، اما کارآزمایی کنترل‌شده‌ای از این ادعا پشتیبانی نمی‌کند. پروبیوتیک‌های Lactobacillus salivarius و Lactobacillus fermentum نیز گاهی برای پیشگیری از ماستیت هنگام احتقان مصرف می‌شوند، اما هنوز شواهد باکیفیتی برای این روش وجود ندارد (۷ و ۸).

بعید است رژیم غذایی، از جمله دریافت مایعات، بر احتقان اثر بگذارد و مطالعه‌ای رژیم را با وجود یا نبود این مشکل مرتبط نکرده است. حجم شیر تولیدی عمدتاً با مقدار شیری که از پستان تخلیه می‌شود تنظیم می‌شود، (۹) نه با انتخاب‌های غذایی فرد شیرده (۱۰).

تخلیهٔ مکرر اما نه بیش‌ازحد شیر، درمان اصلی است و باید نوزاد یا شیردوش پستان را مؤثر تخلیه کند. دوشیدن دستی مقدار کمی شیر پیش از تغذیه، پستان را نرم و گرفتن نوک پستان را آسان‌تر می‌کند؛ مقدار باید کم باشد، زیرا تحریک زیاد مشکل را بدتر می‌کند. نرم‌کردن با فشار معکوس، یعنی فشار دو انگشت در دو سوی نوک پستان به‌سمت دیوارهٔ قفسهٔ سینه، مایع را از نوک دور و گرفتن آن را آسان می‌کند. اگر خروج شیر بسیار پُرفشار است، شیردهی در وضعیت نیمه‌خوابیده جریان را کُند می‌کند (۳ و ۵). کمپرس سرد ۱۵ تا ۲۰ دقیقه‌ای بین وعده‌ها، با کیسهٔ یخ، سبزی منجمد، برگ کلم یا کمپرس گیاهی، روش رایج کاهش درد است (۱). گرما با دوش یا کمپرس گرم فقط چند دقیقه درست پیش از تغذیه استفاده شود، زیرا جریان خون و تورم را افزایش می‌دهد. شواهد ماساژ پستان، طب سوزنی و اولتراسوند محدود است و در میان آن‌ها ماساژ ملایم برای کاهش علائم امیدوارکننده‌تر است (۵). سوتین اندازه و حمایت‌کننده، اما نه خیلی تنگ، نیز ناراحتی را کم می‌کند.

احتقان اولیه از تغییرات هورمونی آغازکنندهٔ تولید فراوان شیر، یعنی لاکتوژنز مرحلهٔ دوم، ناشی می‌شود. افت سریع پروژسترون و افزایش پرولاکتین، کورتیزول و انسولین باعث ورود شیر و جایگزینی آغوز می‌شوند (۱۱). افزایش ناگهانی شیر و مایع میان‌بافتی، تورم و علائم احتقان را ایجاد می‌کند. اگر عارضه‌ای نباشد و روش تغذیه مؤثر باشد، تولید شیر در هفتهٔ نخست با نیاز نوزاد هماهنگ و مشکل برطرف می‌شود (۱). احتقان ثانویه دیرتر و به‌دلیل ناهماهنگی تولید و تخلیهٔ شیر رخ می‌دهد (۳). افزایش تولید ناشی از اختلال هورمونی مانند پُرکاری تیروئید، دوشیدن بیش‌ازحد، دشواری شیردهی مانند گرفتن یا وضعیت نامناسب، و کاهش تغذیهٔ نوزاد بر اثر ازشیرگرفتن، بیماری یا خواب طولانی‌تر شبانه از علل آن هستند. شناسایی علت زمینه‌ای برای انتخاب درمان مناسب ضروری است (۱۲).