سلامت استخوان

استخوان بافت همبند تخصص‌یافته و پویایی است که نقشی اساسی در عملکرد درست بدن دارد. استخوان سالم قوی و متراکم است و از ساختار بدن و اتصال عضلات برای حرکت و ورزش پشتیبانی می‌کند، از اندام‌های حیاتی محافظت می‌کند، مغز استخوان محل تشکیل سلول‌های خون و استخوان را در خود جای می‌دهد، در هم‌ایستایی هورمونی مشارکت دارد و ذخیره‌ای برای مواد معدنی مانند کلسیم و فسفر است. به‌دلیل این مسئولیت‌های گسترده، سلامت استخوان چندوجهی و به دستگاه‌هایی مانند عضلانی، درون‌ریز و گوارشی وابسته است.

پزشک ابتدا با شرح‌حال کامل و معاینهٔ جسمانی، که ممکن است ابزارهای معتبر غربالگری عوامل خطر مشکلات استخوان را دربر بگیرد، سلامت استخوان را ارزیابی می‌کند. یافته‌ها تعیین می‌کنند چه سنجشی لازم است. تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) رایج‌ترین روش اندازه‌گیری است.

برنامهٔ ورزشی مناسب و خوب‌طراحی‌شده راهی عالی برای حفظ و بهبود سلامت استخوان است. ورزش افزون بر افزایش BMD، با تقویت عضله، تعادل و هماهنگی از زمین‌خوردن و آسیب محافظت می‌کند. تمرین مقاومتی مانند وزنه‌زدن،^[1] پلایومتریک مانند پرش با وزن بدن،^[2] ورزش تحمل وزن مانند دویدن و بالارفتن از پله،^[3] و فعالیت‌هایی مانند ورزش‌های میدانی که استخوان را در چند جهت بارگذاری می‌کنند،^[4] همگی مفیدند. تمرین مقاومتی شاید برای افراد یائسه و سالمندان دارای خطر بیشتر پوکی استخوان اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.^[1]

کلسیم و ویتامین D در جمعیت‌های گوناگون به‌طور گسترده بررسی شده‌اند. رژیم دارای کلسیم و ویتامین D کافی مهم است، اما شواهد اندکی نشان می‌دهند مکمل کلسیم با یا بدون ویتامین D خطر شکستگی را کاهش دهد.^[7] بااین‌حال، مکمل کلسیم یا ویتامین D ممکن است BMD را اندکی بهبود دهد و خطر شکستگی را در دو گروه کاهش دهد: افراد با سطح اولیهٔ بسیار پایین این مواد و سالمندان دارای خطر بیشتر پوکی استخوان.^[8] مکمل‌های دیگر در بانک دادهٔ سلامت استخوان در پایین صفحه آمده‌اند.

رژیم متعادل متناسب با نیاز انرژی برای سلامت استخوان مهم است. کلسیم، ویتامین D و پروتئین سه مادهٔ کلیدی‌اند که به شکل‌گیری اوج تودهٔ استخوانی در کودکی و حفظ توده و پیشگیری از تحلیل آن در بزرگسالی کمک می‌کنند. رژیم کم‌پروتئین در سالمندان با تودهٔ استخوانی کمتر و خطر شکستگی بیشتر ارتباط دارد.^[9] کمبود ویتامین D و کلسیم در کودکان نرمی و ضعف استخوان یا راشیتیسم و در بزرگسالان استئومالاسی ایجاد می‌کند.^[10] مس، روی، فلوراید، منیزیم، فسفر، ویتامین C و K و امگا ۳ نیز مفیدند.^[11][12] رژیم‌های دارای میوه و سبزی مانند مدیترانه‌ای، لبنیات، غذاهای دریایی و مصرف کم الکل، کافئین و سدیم با سلامت بهتر استخوان ارتباط دارند.^[11]

کمبود وزن، سیگارکشیدن، زن‌بودن، تبار سفیدپوست یا آسیایی، سابقهٔ خانوادگی پوکی استخوان و مصرف طولانی بعضی داروها، از جمله کورتیکواستروئیدها، درمان سرطان پستان، مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین و مهارکننده‌های پمپ پروتون، عوامل خطر سلامت ضعیف استخوان هستند.^[14][15] بی‌اشتهایی عصبی، سرطان، دیابت نوع ۲، بیماری التهابی روده، بیماری کبد یا کلیه، ام‌اس، اختلال تیروئید، لوپوس، اختلال مصرف الکل، بیماری کوشینگ و آرتریت روماتوئید نیز خطر را افزایش می‌دهند.^[16]